Verwarring als onderdeel van je groeiproces

Verwarring doet haar intrede wanneer we geraakt worden aan onze conditioneringen, aan ons verhaal en aan datgene wat we tot dan toe als waarheid zijn gaan beschouwen.

Maar wat kan verwarring ons dan eigenlijk vertellen? Wat toont verwarring ons wanneer ze zich aandient?

Ieder van ons kijkt door een bepaalde bril naar het leven. We kijken naar gebeurtenissen, naar andere mensen én naar onszelf vanuit de ervaringen die we hebben opgedaan, de overtuigingen die we hebben ontwikkeld en de betekenissen die we in de loop van ons leven aan gebeurtenissen hebben gegeven.

Vaak zijn we ons daar helemaal niet bewust van. We zijn zo gewend geraakt aan onze eigen bril dat we nauwelijks nog beseffen dat we een bril dragen.

Wanneer ik mijn vertrouwde bril opzet, kijk ik op een vertrouwde manier naar wat er in mijn leven gebeurt. Ik zie wat ik gewend ben te zien en geef betekenis aan wat ik waarneem vanuit het verhaal dat ik ken. Zo ontstaat er een verhaal.

En omdat ik niet altijd besef dat mijn verhaal mede ontstaat vanuit de bril waardoor ik kijk, kan ik mijn verhaal gemakkelijk gaan ervaren als de waarheid. Niet omdat ik bewust besluit dat het de waarheid is, maar omdat ik nog niet heb ontdekt dat er ook anders gekeken kan worden.

Misschien heb je nooit geleerd dat je door een andere bril naar dezelfde gebeurtenis kunt kijken. Of misschien heb je wel eens geprobeerd anders te kijken, maar voelde dat zo vreemd dat je al snel weer terugging naar wat vertrouwd was.

Tot je in een familieopstelling ineens vanuit een ander venster naar jouw verhaal gaat kijken.

Een opstelling kan een ander perspectief in beeld brengen. Een perspectief dat je vanuit je vertrouwde manier van kijken misschien nog niet had gezien. Het veld kan iets zichtbaar maken, iets aanraken of een beweging laten zien die voor jou betekenisvol kan zijn.

Het is alsof er ineens een ander licht op jouw verhaal valt.

De gebeurtenis zelf is niet veranderd. Maar er wordt je een andere mogelijkheid aangereikt om ernaar te kijken.

En juist daar kan verwarring ontstaan.

Want wanneer ik vanuit mijn vertrouwde bril naar mijn leven kijk, heb ik daar meestal al een betekenis aan gegeven. Wanneer er vanuit een opstelling een ander perspectief in beeld komt, kan dat perspectief niet onmiddellijk passen binnen het verhaal dat ik tot dan toe kende.

Dan kan er verwarring ontstaan.

“Maar hoe zit het dan?”

“Klopt wat ik altijd heb gedacht dan nog wel?”

“Wat moet ik hiermee?”

Maar misschien hoeft er helemaal niets onmiddellijk te kloppen.

Een opstelling vraagt voor mij niet van jou om een nieuwe waarheid aan te nemen. Ze nodigt je uit om anders te kijken naar wat er in beeld wordt gebracht.

Je mag ernaar kijken. Je mag voelen wat het met je doet. Je mag onderzoeken wat het bij jou raakt. Je mag nieuwsgierig zijn naar wat dit perspectief voor jou betekent.

En je mag er ook voor kiezen om het niet te volgen.

Niet alles wat in een opstelling zichtbaar wordt, hoeft door jou aangenomen, begrepen of meegenomen te worden. Ook dat is onderdeel van jouw eigen verantwoordelijkheid en vrijheid.

De uitnodiging is niet: “Dit is wat er werkelijk aan de hand is.”

Maar eerder: “Kijk eens vanuit deze kant. Wat zie je dan?”

En misschien zie je iets wat je eerder niet zag. Misschien herken je iets. Misschien raakt het iets in jou. Misschien ontstaat er juist weerstand. Misschien voel je helemaal niets.

Ook dat mag er zijn.

Want het gaat niet om het vinden van dé waarheid. Het gaat om het verruimen van je blik en het ontwikkelen van het vermogen om meerdere perspectieven naast elkaar te kunnen laten bestaan.

En misschien is dat precies waarom verwarring kan ontstaan.

Je vertrouwde manier van kijken is niet per se verdwenen, maar er is een ander perspectief bijgekomen. En wanneer er meerdere perspectieven naast elkaar komen te staan, weet je soms even niet meer hoe je moet kijken.

Dat kan verwarrend zijn.

Maar het kan ook een uitnodiging zijn om te vertragen.

Niet onmiddellijk het oude perspectief vast te houden. Niet onmiddellijk het nieuwe perspectief als waarheid aan te nemen. Maar even te blijven bij het niet-weten.

Te onderzoeken. Te voelen. Te observeren.

Wat gebeurt er nu in mij?

Wat wordt er geraakt?

Wat zie ik vanuit dit perspectief wat ik eerder niet zag?

En wil ik dit perspectief volgen, onderzoeken of misschien voorlopig gewoon laten bestaan zonder er iets mee te doen?

Daarin blijft de keuze altijd bij jou.

Een opstelling kan een deur openen, maar jij bepaalt zelf of je erdoorheen wilt kijken.

Voor mij is verwarring daarom niet goed of fout.

Verwarring kan een teken zijn dat er iets in beweging is gekomen. Ze kan zichtbaar maken dat mijn vertrouwde manier van kijken niet langer het enige perspectief is dat beschikbaar is.

Verwarring nodigt mij uit om te vertragen, omdat ze mij toont dat er iets gewijzigd is in mijn manier van kijken.

En juist daar kan een diepere vorm van bewustwording ontstaan. Ik leer niet alleen kijken naar wat ik waarneem, maar ook naar hoe ik waarneem.

Welke bril heb ik op?

Vanuit welk verhaal kijk ik?

Wat neem ik waar en wat vul ik zelf in?

Wat weet ik werkelijk?

En waar denk ik misschien dat ik iets weet omdat ik het al zo lang op deze manier heb bekeken?

Misschien is dat wel een van de diepere uitnodigingen van verwarring:

niet onmiddellijk een nieuwe waarheid zoeken, maar leren aanwezig blijven bij het moment waarop mijn vertrouwde manier van kijken begint te verschuiven.

Want groeien betekent niet altijd dat we meer antwoorden krijgen.

Soms betekent groeien dat we ontdekken dat een antwoord waarvan we dachten dat het vaststond, eigenlijk maar één manier was waarop we naar de werkelijkheid hebben leren kijken.

Daarmee ontstaat er ruimte.

Ruimte om opnieuw waar te nemen.

Ruimte om nieuwsgierig te worden.

Ruimte om te ontdekken dat een gebeurtenis meerdere lagen kan hebben en dat mijn eerste betekenisgeving niet noodzakelijk de enige betekenisgeving hoeft te zijn.

Verwarring brengt mij daardoor niet alleen dichter bij wat ik waarneem, maar ook bij mijn manier van waarnemen.

Ik leer steeds bewuster kijken naar de bril waarmee ik naar mijn leven kijk.

En misschien is dat uiteindelijk de diepere uitnodiging van verwarring: niet zo snel op zoek gaan naar zekerheid, maar leren verdragen dat mijn perspectief mag veranderen.

Niet omdat het ene perspectief fout was en het andere juist.

Maar omdat er misschien meer te zien valt dan ik tot nu toe kon zien.

Fatima, de vrouw die het leven ontmoet.